Een zelfstandige technische handleiding met ESPHome, relais, echte PCB-schema’s en veilige meetprocedures. Dit project gebruikt een ESP32, negen relaiscontacten, drie besturingskanalen en filterbewaking.

Reikwijdte en status. Deze handleiding is gebaseerd op het eigen WTW-PCB-ontwerp van 10 oktober 2026, de meegeleverde installatievoorschriften van Brink voor Renovent Excellent 300/400 en Elan E, de bestaande ESPHome-configuratie en de officiële ESPHome-documentatie. De reeds werkende relaisaansturing is de praktische basis. Nieuwe PCB-functies en spanningsmetingen blijven ontwerp of testpunt zolang zij niet op een volledig geassembleerde print zijn gevalideerd. Dit is geen fabrieksgoedgekeurde Brink-aanpassing.

1. Waarom zelf aansturen?

De standaardbediening van een ventilatiesysteem werkt doorgaans prima. Een fysieke schakelaar is eenvoudig, vraagt geen wifi en doet waarvoor hij gemaakt is. Toch ontbreekt de koppeling met andere informatie in huis: de luchtvochtigheid in de badkamer, CO₂, aanwezigheid, een nachtprogramma of een wens om tijdelijk extra te ventileren.

Met een ESP32 en ESPHome voeg je die verbinding toe zonder de interne regelprint van Brink te vervangen. De ESP32 geeft opdrachten aan relais. Die relais sluiten dezelfde laagspanningscontacten die een mechanische standenschakelaar zou sluiten. Brink blijft verantwoordelijk voor zijn ventilatoren, temperatuursensoren, verwarmingsregeling en beveiligingsfuncties. De kern is een bestaande bedieningsinterface elektrisch nabootsen, niet een ventilator rechtstreeks met PWM of netspanning regelen. Dat is overzichtelijk en in principe omkeerbaar.

Een eigen print kan drie kanalen, voeding, filterbewaking en statusindicatie bijeenbrengen. Wie geen PCB wil ontwerpen kan hetzelfde schakelprincipe met een ESP32 en losse relaismodules opbouwen, mits hun elektrische eigenschappen overeenkomen.

2. Twee toestellen, drie onafhankelijke besturingen

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 3
Systeembouw: Home Assistant, ESPHome, potentiaalvrije relais en de drie Brink X2-kanalen.

De Brink Renovent Excellent 300/400 is een balansventilatietoestel met warmteterugwinning. Het voert vervuilde binnenlucht af, brengt verse buitenlucht naar binnen en draagt in de warmtewisselaar een groot deel van de warmte over zonder de twee stromen doelbewust te mengen. De toestelregeling realiseert het ingestelde luchtdebiet.

De Brink Elan E is een elektrische luchtverwarmer. Deze installatie heeft twee regelzones met elk een eigen bediening en X2-connector. De Elan-regeling is niet simpelweg een tweede WTW: zij kan het luchtdebiet mede afhankelijk van uitblaastemperatuur en ventilatieprogramma regelen. De thermostaat bepaalt de warmtevraag; de standeninterface verandert niet rechtstreeks de temperatuurinstelling.

Kanaal Toestel/zone in deze woning Eigen X2-aansluiting GPIO-contacten
1 Renovent Excellent 300/400 CN3: WTW 26, 27, 19
2 Elan E boven CN2: gekozen boven-zone 32, 23, 22
3 Elan E beneden CN1: gekozen beneden-zone 33, 25, 14

‘Boven’ en ‘beneden’ zijn namen uit deze woninginstallatie. Controleer welke fysieke Elan-zone bij welke ruimte hoort; de toestelhandleiding spreekt van zone 1 en zone 2.

3. Wat doet de originele standenschakelaar?

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 5
Een relais sluit COM en NO; de ESP32 injecteert geen voedingsspanning op Brink X2.
Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 4
Originele bovenste koperlaag uit de EasyEDA/Gerber-bron, zonder herschaling.

Een conventionele standenschakelaar verbindt, afhankelijk van de gekozen positie, een gezamenlijke draad met een van de stuuringangen van het ventilatietoestel. Het toestel herkent het gesloten contact en past zijn eigen regelstrategie toe.

Een potentiaalvrij contact levert geen 5 V of 3,3 V vanuit de ESP. Het zijn twee losstaande metalen contacten die alleen met elkaar worden verbonden. Dat verschilt van een actief spanningsuitsturende uitgang. Wanneer de ESP een relais bekrachtigt, sluiten COM en NO (normally open). Voor de Brink lijkt dit op een mechanische schakelaar. Contact- en spoelzijde moeten daadwerkelijk elektrisch gescheiden blijven. Een opschrift ‘10A/250VAC’ op het relais is een contactclassificatie, geen toestemming om 230 V op Brink-X2 aan te sluiten. X2 is uitsluitend een laagspanningsbedieningsinterface.

4. RJ12/X2: zes posities, geen universele kabelkleur

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 7
EasyEDA-uitsnede met drie gescheiden Brink-commons GND1, GND2 en GND3.
Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 6
Pinfuncties volgens het eigen PCB-ontwerp; de fysieke kabeloriëntatie altijd doormeten.

X2 versus X1 en X15

Bij de Renovent Excellent vind je X2 voor toeren-/standenregeling. Bij de Elan E heeft iedere regelzone een eigen X2. X1 is een andere interface: bij Renovent afhankelijk van configuratie eBus/OpenTherm, bij Elan eBus. X15 biedt bij sommige Plus-uitvoeringen aanvullende ingangen, maar is niet uitwisselbaar met RJ12-X2.

Brink onderscheidt een vieraderige RJ11-oplossing voor een driestandenschakelaar zonder filterindicatie en een zesaderige RJ12-oplossing voor een vierstandenschakelaar met filterindicatie. De fabrikant waarschuwt voor verkeerd gemonteerde connectoren; als stand 2 niet werkt, kan een omgekeerde modulaire stekker de oorzaak zijn.

De pinnen volgens het eigen PCB-ontwerp

X2-pin Functie in dit project PCB-aansluiting en beperking
1 Niet aangesloten op deze PCB Kan op een ondersteunde Renovent-uitvoering een interne hulpvoeding voeren; niet aan externe 5 V of ESP-voeding leggen.
2 Common/retour van het betreffende toestel WTW GND1, Elan boven GND2 of Elan beneden GND3; niet ESP-GND.
3 Standenschakelcontact A Uitsluitend via droog relais COM/NO met pin 2.
4 Standenschakelcontact B Uitsluitend via droog relais COM/NO met pin 2.
5 Standenschakelcontact C Uitsluitend via droog relais COM/NO met pin 2.
6 Filterindicatie Via serieweerstand en optocoupler; spanning en polariteit eerst meten, nooit direct naar GPIO.

Dit is de projectpinout van het getekende schema, niet de bewering dat alle Brink-producten van elke generatie identiek zijn. Vergelijk de apparaathandleiding en gebruikte kabel en meet de echte connector door. Aderkleur bepaalt nooit betrouwbaar de functie: modulaire kabels kunnen verschillen in volgorde, spiegeling en kleurcodering.

Recht versus gespiegeld

Bij twee RJ12-pluggen kan de aderreeks omgekeerd lijken zodra je één plug omdraait. Dat zegt niet automatisch of de elektrische koppeling goed of fout is. Leveranciers gebruiken verschillende kleurvolgorden en sommige kabels zijn gekruist. Identificeer de zes contactposities fysiek aan beide uiteinden, noteer de kijkrichting en meet met een multimeter in continuïteitsstand welke posities werkelijk verbonden zijn. Maak pas dan het aansluitschema definitief. Een stekkerillustratie vervangt deze test niet.

5. Eén toestel schakelen met drie relais

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 8
Vier logische contactposities uit drie maakcontacten; de feitelijke Brink-respons is toestelafhankelijk.

Voor één toestel zijn drie maakcontacten nodig. De eigen X2-pin 2 gaat naar de COM-aansluiting van elk relais voor datzelfde toestel. De drie NO-aansluitingen gaan afzonderlijk naar X2-pinnen 3, 4 en 5. NC blijft ongebruikt.

ESPHome-positie Pin 2–3 Pin 2–4 Pin 2–5 Renovent Excellent in deze opstelling
1 Open Open Open Brink stand 1, normale ruststand
2 Gesloten Open Open Brink stand 0, afwezigheid/minimum
3 Open Gesloten Open Brink stand 2
4 Open Open Gesloten Brink stand 3

Er zijn dus drie relaisstanden plus één toestand met alle contacten open. Een ESPHome-positie is de naam van een contactcombinatie; een Brink-stand is de interpretatie door het toestel. Die nummeringen zijn niet gelijk. De Renovent-mapping volgt de gebruikte Excellent 300/400-praktijkpinout. Een echte Elan-zone volgt haar eigen regelprogramma; noem de Elan-posities niet zonder aparte verificatie 0/1/2/3 en ken er geen vast debiet aan toe. Leg werkelijke luchtdebieten pas na toesteltest vast.

Waarom alle contacten open als basis? De Renovent-handleiding beschrijft dat het toestel zonder aangesloten standenschakelaar op stand 1 draait. In dit project is ‘alle relais uit’ daarom een logische hersteltoestand, niet de laagst mogelijke Brink-stand en geen bewijs van toereikende minimale ventilatie. Bij Elan bepaalt de interne regeling wat de ventilator doet.

Waarom geen NC? NO-contacten vallen bij verlies van relaisvoeding open. NC zou dan juist sluiten en mogelijk ongewenst een stand oproepen. NO is hier de begrijpelijke basis, maar het echte uitvalgedrag blijft te testen.

6. Negen GPIO’s, drie onafhankelijke groepen

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 9
Vaste GPIO-toewijzing voor Renovent, Elan boven en Elan beneden.
Toestel en PCB-connector Contact A: X2 pin 3 Contact B: X2 pin 4 Contact C: X2 pin 5 Eigen common
WTW Renovent / CN3 GPIO26 GPIO27 GPIO19 GND1
Elan boven / CN2 GPIO32 GPIO23 GPIO22 GND2
Elan beneden / CN1 GPIO33 GPIO25 GPIO14 GND3

De print gebruikt een losse achtkanaals relaismodule en een extra enkelvoudige module. Elektronica, voeding en signaalpolariteit van de daadwerkelijk gemonteerde modules moeten bij de firmware passen. Sommige modules zijn active-low en schakelen juist in wanneer een GPIO LOW wordt.

De GPIO’s zijn signaalnetten uit het PCB-ontwerp, geen garantie over de fysiek gemonteerde modulekanalen. Meet J2 naar IN1–IN8, J1 naar het losse relais en de contacten via H1–H10 afzonderlijk door. Een verkeerd aangesloten lintkabel kan de contactvolgorde omdraaien terwijl de YAML correct lijkt.

7. Interlocks zijn nodig, maar geen hardwarebeveiliging

Bij snel schakelen van positie 4 naar 2 kan zonder logica even zowel het derde als het eerste relais actief zijn. Firmware kan eerst de andere contacten openen en dan het nieuwe sluiten. ESPHome biedt hiervoor interlock en interlock_wait_time. De drie WTW-contacten blokkeren elkaar, maar niet de drie Elan-contacten; elk toestel heeft een eigen groep.

De ESPHome-documentatie waarschuwt dat software-interlocks bij een softwarefout of tijdens reset geen gegarandeerde hardware-interlock zijn. restore_mode: ALWAYS_OFF initialiseert een GPIO-schakelaar uit wanneer de firmware draait. Het garandeert niet dat een externe active-low-module vóór initialisatie nooit aantrekt. Test daarom koude start, reset, voedingsdip en vastgekleefde contacten met de Brink losgekoppeld.

8. Filterdetectie: circa 24 V naar een 3,3V-logicasignaal

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 11
Filtermelding via optische scheiding; de circa 24 V op Elan blijft een te meten aanname.
Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 10
Originele filterdetectieschakeling met PC817, weerstanden en gescheiden massa.

De RJ12-filterindicatie staat los van de bedieningscontacten. Bij een melding verwacht het ontwerp circa 24 V op de filterlijn. De exacte elektrische karakteristieken van beide Elan-X2-uitgangen zijn niet volledig als datasheetwaarde vastgesteld. Meet spanning, polariteit en gedrag op de echte installatie voordat je elektronica koppelt. Een ESP32-GPIO is niet 24V-tolerant.

Deze PCB gebruikt een PC817-optocoupler: een LED aan de Brink-zijde stuurt optisch een transistor aan de ESP-zijde aan. Zo hoeft de Brink-common niet rechtstreeks aan ESP-GND te hangen. Dat is functionele scheiding, geen gecertificeerde veiligheidsbarrière of bewezen netspanningsbeschermisolatie; isolatiespanning, creepage, clearance en componentkeuze blijven ontwerpeisen.

De ingang: R1/R7 en D4/D5

De filterlijn gaat via 4,7 kΩ naar de PC817-LED; de LED-retour gaat naar de common van hetzelfde apparaat. Bij aangenomen 24,0 V en circa 1,2 V LED-doorlaatspanning volgt theoretisch I = (24,0 V − 1,2 V) / 4.700 Ω ≈ 4,85 mA. De weerstand dissipeert circa 0,11 W; een geschikte 0,25W-weerstand heeft hier nominale marge. D4 en D5 zijn antiparallelle 1N4148-diodes over de opto-LED’s om omgekeerde spanning te begrenzen. Hun kathode hoort aan de zijde van serieweerstand/opto-pin 1. De berekening bewijst niet dat elke Elan-pin 6 werkelijk 24 V levert.

De uitgang: PC817, BC858 en GPIO

De PC817-fototransistor trekt collector pin 4 omlaag naar pin 3 op ESP-GND. Een 10k-pull-up houdt deze node in rust HIGH. Een BC858-PNP-trap met basisweerstand en GPIO-pulldown levert de ontworpen logica: geen filtermelding = GPIO LOW; filtermelding = GPIO HIGH, ongeveer 3,3 V. WTW gebruikt GPIO21, de geselecteerde Elan-zone GPIO17. Omdat de hardware al bewust inverteert, hoort hier in ESPHome niet nogmaals inverted: true bij. Meet dit op de uiteindelijke hardware.

9. Elan-filterbron kiezen met J7 en J10

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 12
J7 en J10 moeten samen dezelfde Elan-zone selecteren: beide 2–3 of beide 1–2.

De twee Elan E-zones hebben elk een eigen X2. Het ontwerp kiest of het filtersignaal van boven of beneden wordt gemeten. J7 kiest de signaaldraad van pin 6; J10 kiest de bijbehorende retour van pin 2. Beide jumpers moeten dezelfde zone kiezen: volgens de huidige EasyEDA-labels 2–3 voor boven, 1–2 voor beneden. Controleer de fysieke silkscreen- en headeroriëntatie vóór montage.

Zo wordt pin 6 van de ene zone niet ten opzichte van de common van de andere gemeten. Brug GND2 en GND3 niet zonder verificatie door. Een gekoppelde tweepolige keuzeschakelaar zou het risico op tegenstrijdige jumperstanden bij een latere revisie kunnen verkleinen.

10. ESP32, voeding en bootgedrag

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 12
EasyEDA-uitsnede van de 5V-voedingsingang en onderdelen; voeding en polariteit controleren.

Het project gebruikt een ESP32 DevKitC met externe, gestabiliseerde 5V-voeding. De PCB heeft een 2A-polyfuse U5, AO3401-P-MOSFET Q4 voor ompoolbeveiliging en AMS1117-3.3 U7 voor aanvullende 3,3V-elektronica. De DevKit ontvangt 5 V via de daarvoor bestemde header en gebruikt zijn eigen regelaar voor de interne 3,3V-rail. Controleer DC-jackpinnen, MOSFET-footprint en of de 22µF-AMS1117-uitgangselco qua type/ESR onder belasting stabiel is.

R12/R13 van elk 100 kΩ delen VCC door twee: bij 5,00 V staat ongeveer 2,50 V op GPIO34. Een 100nF-condensator filtert snelle storingen. Deze ADC-waarde helpt bij langzame voedingsbewaking na kalibratie, maar is geen betrouwbare melding van totale stroomuitval: dan valt de ESP zelf ook uit.

De print heeft status-, filter- en fout-LED’s, een buzzer, flash/reset-aansluiting en UART-programmeerheader. GPIO18 is gereserveerd voor toekomstige PWM; J8 is geen kant-en-klare ventilatordriver. GPIO5 bedient de buzzer via Q3 en is een strapping-pin: test koude starts op de uiteindelijke hardware. De UART-LED’s pulsen active-low; de UART-header is 3,3V-logica en mag niet rechtstreeks aan 5V-adapterlogica. Voed de ESP32 DevKit niet ongemerkt tegelijk via USB en externe 5V-header zonder de bronontkoppeling van jouw specifieke board te kennen. Een aparte USB-UART-adapter heeft voor data doorgaans alleen TX, RX en GND nodig; zet geen voedingsbronnen zonder geschikte isolatie parallel.

11. ESPHome: van contacten naar drie bedieningen

De firmware definieert eerst negen GPIO-schakelaars en groepeert ze dan per apparaat met interlocks. Een hogere gebruikerslaag maakt daar één select per apparaat van, zodat de gebruiker posities 1–4 ziet in plaats van negen losse relais. De oorspronkelijke afzonderlijk aangeleverde voorbeeldconfiguratie gebruikt de GPIO’s van het PCB-schema; vervang wifi-secrets en controleer de polariteit van de eigen modules. Het hieronder getoonde kanaal geeft de waarden uit het artikel weer; het is geen vervanging voor de volledige firmware en geen bewijs van hardwarevalidatie.

Eén kanaal, volledig uitgewerkt

switch:
  - platform: gpio
    id: wtw_a
    name: "WTW contact A - pin 3"
    pin: GPIO26
    inverted: false
    restore_mode: ALWAYS_OFF
    interlock: [wtw_b, wtw_c]
    interlock_wait_time: 100ms
  - platform: gpio
    id: wtw_b
    name: "WTW contact B - pin 4"
    pin: GPIO27
    inverted: false
    restore_mode: ALWAYS_OFF
    interlock: [wtw_a, wtw_c]
    interlock_wait_time: 100ms
  - platform: gpio
    id: wtw_c
    name: "WTW contact C - pin 5"
    pin: GPIO19
    inverted: false
    restore_mode: ALWAYS_OFF
    interlock: [wtw_a, wtw_b]
    interlock_wait_time: 100ms

Zolang alle drie OFF zijn, zijn bij een normaal active-high-relaisontwerp de NO-contacten open. Voor één contact schakelt ESPHome het betreffende relais in en de interlock de andere twee uit. 100ms is een ingestelde softwarepauze, niet automatisch een gemeten mechanische relaisvertraging.

Vier posities zichtbaar in Home Assistant

Een template-select kan de contactkeuze samenvatten. Met optimistic: true is de weergegeven positie een gevraagde toestand, geen meting van werkelijk gesloten contacten. Een defect relais of losse moduleverbinding wordt niet vanzelf gedetecteerd.

select:
  - platform: template
    name: "WTW ventilatiepositie"
    id: wtw_position
    optimistic: true
    restore_value: false
    initial_option: "Positie 1"
    options: ["Positie 1", "Positie 2", "Positie 3", "Positie 4"]
    set_action:
      - if:
          condition:
            lambda: 'return x == "Positie 1";'
          then:
            - switch.turn_off: wtw_a
            - switch.turn_off: wtw_b
            - switch.turn_off: wtw_c
      - if:
          condition:
            lambda: 'return x == "Positie 2";'
          then:
            - switch.turn_on: wtw_a
      - if:
          condition:
            lambda: 'return x == "Positie 3";'
          then:
            - switch.turn_on: wtw_b
      - if:
          condition:
            lambda: 'return x == "Positie 4";'
          then:
            - switch.turn_on: wtw_c

De twee Elan-groepen werken op dezelfde manier met ieder hun eigen GPIO’s. Verander logische namen pas in ‘laag’, ‘normaal’, ‘hoog’ of ‘boost’ nadat de corresponderende fysieke functies op jouw toestel zijn gecontroleerd.

Filtermeldingen en VCC

De twee filterkanalen kunnen volgens het ontwerp als digitale inputs worden gelezen. De PNP-invertertrap maakt HIGH tot meldingstoestand. De ADC op GPIO34 geeft indicatief VCC na deling door twee; kalibreer per ESP32 met een multimeter en zo nodig ESPHome-filters.

binary_sensor:
  - platform: gpio
    pin: GPIO21
    name: "WTW filtermelding"
    device_class: problem
  - platform: gpio
    pin: GPIO17
    name: "Elan filtermelding (gekozen zone)"
    device_class: problem
sensor:
  - platform: adc
    pin: GPIO34
    name: "PCB VCC indicatie"
    attenuation: 12db
    update_interval: 30s
    filters:
      - multiply: 2.0

12. Automatiseren met Home Assistant

De hardware bepaalt welk contact je kunt schakelen; Home Assistant bepaalt wanneer een andere stand zinvol is.

  • Badkamer: schakel tijdelijk naar een hogere WTW-positie wanneer de relatieve luchtvochtigheid duidelijk boven de normale trend stijgt. Gebruik hysterese en minimumlooptijd zodat een grensschommelende sensor niet steeds relais laat schakelen.
  • CO₂-gestuurd ventileren: ventileer tijdelijk extra bij langdurig verhoogd CO₂ in een bewoonde ruimte, mits de sensor betrouwbaar genoeg is en de gekozen stand een geschikt debiet levert.
  • Nachtprogramma: kies eventueel een stillere basispositie voor minder geluid zonder de vereiste ventilatie weg te automatiseren; het systeem moet voldoende verse lucht blijven leveren.
  • Filtermeldingen: geef een pushbericht wanneer GPIO21 of GPIO17 actief wordt, eventueel met een herinnering totdat het filter echt is gecontroleerd en de toestelmelding is gereset.
  • Samenhang met verwarming: houd rekening met de Elan-programma’s. Een hogere ventilatiestand is niet automatisch beter voor verwarming of luchtcomfort. Test het effect en overschrijf interne temperatuur- en veiligheidslogica niet.

13. Veiligheid: de grenzen van de aanpassing

Deze laagspanningsbedieningsinterface hoort bij apparaten met interne 230V-elektronica. Daarom gelden vijf grenzen:

  1. Injecteer nooit externe 5 V, 24 V of 230 V in de X2-standcontacten. Relais overbruggen alleen bedoelde contactpinnen. De filterlijn is apart en geen relaisvoeding of directe GPIO-ingang.
  2. Houd GND1 (WTW), GND2 (Elan boven), GND3 (Elan beneden) en ESP-GND gescheiden. Alleen de transistoruitgang van de optocoupler gebruikt ESP-GND. Een kabel of grondvlak dat deze circuits onbedoeld verbindt, maakt de bedoelde scheiding ongedaan.
  3. Leg power-up en uitvalgedrag vooraf vast. Firmware schakelt uitgangen expliciet uit, maar niet alle ESP32-pinnen staan bij reset meteen onder firmwarecontrole. Een active-low-relais kan kort aantrekken. Test met toestellen losgekoppeld.
  4. Wijzig geen interne netspanningscomponenten van Renovent of Elan. Maak apparatuur volgens Brink-instructies spanningsloos voor controles; X2 is niet geschikt voor netspanning.
  5. Schema en Gerbers zijn geen certificering. Beoordeel op de fysieke assemblage footprints, jack-pinouts, spoorbreedte, afstanden, voeding, behuizing, trekontlasting en relevante producteisen. Bescherm spanningsvoerende delen in een passende constructie.

De print is tot en met deze inhoudsrevisie alleen als schema/PCB-ontwerp beoordeeld. Een optocoupler geeft functionele scheiding, niet automatisch bewezen netspanningsbeschermisolatie of goedkeuring van het product. Controleer in gebruik het werkelijke luchtdebiet van gekozen standen en voorkom langdurige onderventilatie.

14. Van meettafel naar werkende aansluiting

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 16
Gefaseerde inbedrijfstelling: continuïteit, lage voedingsspanning en pas daarna functietest.

Een veilige inbedrijfstelling volgt de volgorde kabel → voeding → functie.

Stap 1. Kabels en relais spanningsloos controleren

Maak een tabel van X2 pin 1–6, markeer de daadwerkelijke voorzijde van de RJ12-plug en meet continuïteit tot het PCB-connectorpad. Test elk relais op NO en COM: in rust open, bij handmatige activering gesloten. Houd de apparaten los. Meet ook of GND1/GND2/GND3 niet onbedoeld aan ESP-GND liggen.

Stap 2. Voeding en opstart zonder Brink-apparaten

Sluit de gecontroleerde 5V-adapter aan. Meet op de PCB de 5V- en 3,3V-rails en controleer of AMS1117 niet ongewoon warm wordt. Schakel GPIO’s afzonderlijk en verifieer met een multimeter welke externe relais echt sluiten. Herhaal na uitschakelen, opnieuw inschakelen, ESP-reset en tijdelijke wifi-uitval. Er mag geen ongewenste extra contactcombinatie ontstaan.

Stap 3. Filtercircuit eerst simuleren of meten

Meet vóór aansluiting de mogelijke filteruitgang van het betreffende Brink-toestel volgens een gecontroleerd meetplan en toepasselijke veiligheidsregels. Een gesimuleerde 24V-testbron moet qua polariteit, stroombegrenzing en scheiding passen bij het ontwerp. Controleer zonder filterspanning LOW en met filterspanning ongeveer 3,3V HIGH op GPIO21/17. Zet J7/J10 op hetzelfde Elan-kanaal.

Stap 4. Eén apparaat tegelijk aansluiten

Begin met de WTW. Sluit één contact, controleer de werkelijk geregistreerde toestelstand en noteer het luchtdebiet. Herhaal voor de andere WTW-contacten en daarna de drie contacten per Elan-zone. Controleer dat verwarming en beveiligingen normaal blijven functioneren.

Stap 5. Automatiseren en loggen

Activeer automatisering pas na reproduceerbare handmatige posities. Bewaar een testlog met datum, firmwareversie, relaismerkte/type, gemeten spanningen, jumperstand, gevraagde positie en waargenomen toestelgedrag. Daarmee kun je problemen onderscheiden van latere softwarewijzigingen.

15. Storingszoeken: wat gaat vaak mis?

Symptoom Mogelijke oorzaak Gerichte controle
Verkeerde reactie op positie Gespiegelde RJ12-plug of pinverwisseling Kabel pin voor pin meten.
Relais trekt aan bij OFF Active-low-module of verkeerde inverted IN-niveau en NO-continuïteit meten.
Meerdere standen tegelijk Ontbrekende interlock of bootpuls Software én koude start testen.
Filtermelding permanent actief Omgekeerde filterlijn of fout in opto/trap Pin 6–2 en GPIO21/17 meten.
Elan-filtermelding wisselt J7/J10 kiezen andere zones Jumpers op dezelfde zone zetten.
ESP32 reset bij relaisklik 5V-voeding zakt in of bedrading/module fout VCC tijdens schakelen meten.
Toestel valt niet stil Interne Brink-stand of Elan-programma Programma en luchtdebiet controleren.
Buzzer piept bij boot GPIO5 is strapping-pin of zweeft Cold boot, pulldown en moduleconfiguratie toetsen.
Via USB wel, los niet Voeding of bootconfiguratie Stroombron en EN/GPIO0 controleren.

Een tijdelijke ESPHome-testmodus zonder Home Assistant-automatiseringen helpt de drie contactgroepen afzonderlijk testen. Met een meettabel en log kun je een fout vaak aan één apparaat, kabel, GPIO of relaiskanaal koppelen.

16. Andere manieren om Brink te bedienen

  • Losse relais met ESP32: bijna hetzelfde schakelschema zonder speciale PCB. Voordelig voor experimenten, maar bij meerdere zones en filteringangen wordt bedrading snel onoverzichtelijk.
  • Eigen PCB met relaismodules: de route hier. Complete modules verzorgen de schakeling; de print ordent connectors, voeding, meetcircuits en bedrading. Onderhoudbaar mits moduletypes en pinouts goed zijn gedocumenteerd.
  • Transistoren of MOSFET’s in plaats van relais: niet een-op-een vervangen. Een MOSFET is geen galvanisch gescheiden potentiaalvrij contact. Een geschikte solid-state-oplossing vereist kennis van spanning, polariteit, maximale ingangsstroom en uitvalgedrag van de Brink-ingangen.
  • eBus, OpenTherm of speciale interfaces: sommige Brink-toestellen bieden ook communicatiebussen met andere mogelijkheden. Dit is een ander protocol en verschilt per toestel/configuratie. X2/RJ12 is hier gekozen omdat het principe inzichtelijk en meetbaar is.

17. Onderdelen en onderhoudbaarheid

Originele bronafbeelding bij Brink Renovent en Elan E aansturen via RJ12, PDF-pagina 19
Volledig origineel EasyEDA-schema van de gecontroleerde revisie; open op volledige resolutie voor netnamen.

Voor één kanaal zijn minimaal een microcontroller met voldoende GPIO’s, drie passende relaiscontacten, stabiele voeding, correct geïdentificeerde kabel en geschikte behuizing nodig. De projectprint voegt headers, optocouplers, PNP-transistoren, beschermdiodes, status-LED’s, buzzer en eigen 3,3V-regeling toe.

Kosten hangen af van functies, relaisbord en PCB-productieaantal. Er staat geen vaste prijs: onderdelenprijzen, leveranciers en verzending veranderen, en de BOM moet met de werkelijk gekozen onderdelen en footprints overeenkomen.

Bewaar schema, PCB-revisie, Gerber-export, softwareversie, relaismodules en pinouttabel samen. Geef de PCB heldere netlabels zoals WTW_COM, ELAN_UP_COM, ELAN_DOWN_COM; laat niet alle commons simpelweg GND heten. Documenteer ook de kabels tussen PCB en externe moduleterminals.

18. Conclusie en bronnen

Een Brink-standenschakelaar nabootsen met ESPHome-contacten hoeft elektrisch niet ingewikkeld te zijn. De slimme stap is niet een andere stuurspanning leveren, maar de juiste potentiaalvrije contacten sluiten. Drie relais per toestel geven vier logische posities; drie onafhankelijke groepen bedienen Renovent, Elan boven en Elan beneden afzonderlijk.

De ontwerpregels: onderscheid X2 van eBus/X15, meet de RJ12-kabel, gebruik per kanaal de juiste common, laat NO-contacten bij spanningsuitval openvallen en vertrouw niet blind op software-interlocks. Een optocoupler is bruikbaar voor filtermeldingen wanneer de werkelijke elektrische eigenschappen eerst zijn bevestigd. ESP32 schakelt, Brink regelt de ventilatoren en Home Assistant levert context zonder de interne veiligheids- of verwarmingsregeling te vervangen.

  • Brink Renovent Excellent 300/400 (Plus), installatievoorschriften, vooral §5.5.3, §10 en §11.1–11.2; aangeleverd projectexemplaar en openbare versie bij Brink Climate Systems.
  • Brink Elan E, installatievoorschriften Rev. C, vooral §4.2, §10 en §11.1–11.2; aangeleverde handleiding.
  • Eigen bron: Schematic_WTW-pcb_2026-10-10.pdf en PCB/Gerber-export van 10 oktober 2026 met CN1/CN2/CN3- en GPIO-netten. De afzonderlijke schema-export van 11 oktober 2026 is als beeldreferentie behouden.
  • ESPHome-documentatie: GPIO Switch, Switch/restore mode en Template Select.
  • Communitybespreking van RJ12-aansturing: Let’s Control It-forum, topic 5702; niet als primaire pinoutbron behandeld.

Dit is een technisch kennisartikel over een particulier ontwerp, geen officiële Brink-instructie, certificaat of garantie dat een kopie in elke installatie veilig is. Wie bouwt of aansluit beoordeelt zelf onderdelen, voeding, risico’s, metingen, compatibiliteit en fabrikantvoorschriften; werk aan interne netspanningsdelen is alleen voor passende deskundigheid. Onjuiste aansluitingen kunnen elektronica beschadigen of ventilatie/verwarming verstoren. Een disclaimer sluit wettelijke aansprakelijkheid niet automatisch uit. Bij aanbod of verkoop kunnen EU-conformiteits-, EMC-, radio- en productveiligheidsverplichtingen gelden; toepasselijkheid hangt van product en gebruik af. Dit artikel is geen juridisch conformiteitsadvies.

Lees ook: Brink Renovent met ESPHome, Renovent en Elan E via RJ12 en de Brink-PCB-controller. Projectcode en documentatie.