Een Raspberry Pi is een kleine, stille en zuinige basis voor een lokaal slim huis. In deze gids installeren we Home Assistant Operating System (HAOS) rechtstreeks op een Pi, zonder eerst Raspberry Pi OS, Docker of Python te installeren. De stappen zijn bedoeld voor een Pi die uitsluitend Home Assistant draait.
HAOS bevat Home Assistant Core, de Supervisor voor beheer en updates, installeerbare apps, back-ups, herstel en hardwarebeheer via één interface. Veel automatiseringen blijven lokaal werken als internet uitvalt. Home Assistant Container kan eveneens op een Pi draaien, maar dan beheer je bewust zelf Docker en Linux; dat is niet de route van deze beginnersgids.

1. Kies je hardware
Heb je al een Raspberry Pi 4 met 4 GB geheugen, gebruik die gerust. Koop je nieuw, dan is een Raspberry Pi 5 met 4 GB, de officiële of een kwalitatieve 27 W-voeding, actieve koeling en Ethernet een sterke basis. De installatiehandleiding noemt Pi 4 en 5 met minimaal 2 GB RAM. Voor een Pi 4 past een goede 15 W-voeding.
Begin met een A2-microSD van minstens 32 GB; 64 GB geeft meer ruimte wanneer je volledig op SD blijft. Een SSD of NVMe van 128–256 GB als latere data-disk is aan te raden voor historie, database en apps. Voor Zigbee heb je een aparte radio nodig, bijvoorbeeld Home Assistant Connect ZBT-2. Gebruik die voor Zigbee óf Thread, niet beide tegelijk.
| Onderdeel | Minimum | Aanbevolen | Waarom |
|---|---|---|---|
| Raspberry Pi | Pi 4/5 met 2 GB | Pi 4 of 5 met 4 GB | Meer ruimte voor dashboards, integraties en enkele apps zonder overkill. |
| Voeding | Passend bij de Pi | Kwalitatieve 15 W voor Pi 4; 5 V/5 A of officiële 27 W voor Pi 5 | Onvoldoende voeding kan onverklaarbare storingen veroorzaken. |
| Koeling | Passend bij de opstelling | Actieve koeling voor Pi 5 | Helpt prestaties en stabiliteit onder belasting. |
| microSD | 32 GB A2 | 32–64 GB A2 | A2 past beter bij veel kleine lees- en schrijfbewerkingen. |
| Netwerk | Ethernet bij installatie | Ethernet permanent | Betrouwbare verbinding voor de centrale hub. |
| Dataopslag | microSD | SSD/NVMe als data-disk | Snellere, robuustere opslag voor database, historie en apps. |
| Zigbee | Optioneel | Connect ZBT-2 voor een nieuw netwerk | Aparte coördinator voor Zigbee-apparaten. |

2. Bepaal je opslagopzet
Alleen microSD is de eenvoudigste start en kan voor een bescheiden installatie prima werken. Stel dan zeker automatische back-ups in en bewaar een kopie buiten de Pi. Mijn voorkeursopzet is microSD voor het opstarten en SSD/NVMe voor de Home Assistant-data. De externe data-disk moet groter zijn dan de bestaande bootopslag. Het verplaatsen wist de doel-SSD volledig: kies de juiste schijf en maak vooraf een volledige back-up.
Home Assistant schrijft door recorder, historie, logs en apps veel kleine bestanden. De externe data-disk bevat niet alleen de database maar ook Core en apps; daardoor kan snellere opslag merkbaar helpen. Voor de Pi 5 is SD-boot met NVMe als data-disk een betrouwbare route. Rechtstreeks USB-booten kan op bepaalde Pi-modellen, maar brengt extra compatibiliteitsrisico's mee. Een 32 GB microSD met 128 of 256 GB SSD is een eenvoudige combinatie.

3. Schrijf Home Assistant OS naar microSD
- Installeer Raspberry Pi Imager op een computer en plaats de microSD in een kaartlezer.
- Kies je Pi-model. Kies daarna Other specific-purpose OS → Home automation → Home Assistant en de HAOS-versie voor jouw Pi.
- Selecteer de microSD als doel. Controleer de schijf zorgvuldig: Imager overschrijft haar inhoud.
- Kies Write, laat het schrijven en verifiëren afronden en werp de kaart veilig uit.
Home Assistant biedt ook rechtstreekse .img.xz-images; Balena Etcher is een alternatief wanneer Pi Imager niet beschikbaar is.

4. Start de Pi voor het eerst
Plaats de microSD, verbind de Pi met Ethernet, controleer de koeling en sluit de voeding als laatste aan. Wacht enkele minuten: de eerste start kan langer duren omdat Home Assistant onderdelen downloadt. Open bij een nieuwe installatie eerst http://homeassistant.local/. Lukt dit niet, zoek het IP-adres op in de router en probeer http://<IP-adres-van-de-Pi>/. Home Assistant OS gebruikt sinds 2026.8 bij nieuwe installaties standaard poort 80. Als dat niet werkt, probeer dan http://<IP-adres-van-de-Pi>:8123/; bijvoorbeeld wanneer poort 80 bezet is of wanneer een oudere configuratie wordt gebruikt. Controleer Ethernet, DHCP, de opstartstatus en zo nodig de console. De daadwerkelijke poort kun je na het inloggen controleren bij Instellingen → Systeem → Netwerk → HTTP-server.
Doe de eerste installatie op een plek waar je gemakkelijk bij kaart, kabel en voeding kunt. Als de Pi na ongeveer vijf minuten onbereikbaar blijft, flash de kaart opnieuw en probeer eventueel een andere microSD. Sluit tijdelijk HDMI en toetsenbord aan om de lokale console te bekijken wanneer verdere diagnose nodig is; voor normaal gebruik zijn die niet nodig.

5. Rond de eerste configuratie af
Maak in de browser het eerste eigenaar-account aan en bewaar de inloggegevens zorgvuldig. Stel de juiste locatie en tijdzone in; die zijn nodig voor zon- en aanwezigheidsautomatiseringen. Kies zelf of je geanonimiseerde analytics wilt delen. Werk vervolgens Home Assistant OS, Core en apps bij via Settings → System → Updates.
Kies tijdens onboarding Create my smart home. Het eigenaar-account kan niet simpelweg via e-mail worden hersteld. De locatie bepaalt ook eenheden, valuta en de Home-zone. Voor deze stappen heb je geen terminal of YAML nodig.

6. Verplaats desgewenst de data naar SSD/NVMe
Maak eerst een volledige back-up en download die naar een andere computer. Sluit vervolgens de SSD of NVMe aan, open Settings → System → Storage → Move data disk, selecteer de juiste schijf en bevestig. Het systeem kan tijdens de verplaatsing herstarten. Controleer na afloop onder Storage of de data-disk actief is. Een Pi 5 kan NVMe via een M.2 HAT+ gebruiken; bij een Pi 4 is een USB-SSD gebruikelijk.
Wacht de verplaatsing rustig af: dit kan enige tijd duren. De doel-disk wordt gewist, dus controleer vooral de schijfselectie voordat je Move kiest.

7. Voeg Zigbee toe
Een Pi heeft geen ingebouwde Zigbee-radio. Plaats de coördinator met afstand tot de Pi, SSD, USB 3.0-apparatuur en wifi-accesspoint; een korte USB-verlengkabel helpt tegen storing. Gebruik bij voorkeur een USB 2.0-poort. Een ZBT-2 kan Zigbee of Thread verzorgen, maar niet beide tegelijk.
De eerdere Connect ZBT-1/SkyConnect blijft ondersteund. Er zijn ook adapters van derden, waaronder de Sonoff Zigbee 3.0 USB Dongle Plus ZBDongle-E. Voor deze opstelling wordt ZBT-2 als Zigbee-radio gebruikt. Zigbee werkt als mesh: vaste, netgevoede apparaten kunnen het bereik vergroten.
Sluit de adapter aan. Kies bij automatische ontdekking Setup onder Settings → Devices & services. Anders gebruik je Add integration → Zigbee Home Automation (ZHA). Voeg daarna een lamp, sensor of stekker toe via Settings → Connectivity → Zigbee → Add device en zet het apparaat in koppelmodus. Begin met enkele netgevoede Zigbee-apparaten die als mesh-router kunnen dienen.
Herstart Home Assistant als de adapter nog niet zichtbaar is. Selecteer in de ZHA-wizard de seriële adapter die bij de coördinator hoort; Home Assistant probeert het radiotype automatisch te herkennen. Na configuratie staat je netwerk onder Settings → Connectivity → Zigbee. Zet het eerste apparaat volgens de handleiding in koppelmodus of voer een fabrieksreset uit, en wijs na ontdekking meteen een naam en ruimte toe. ZHA is voor een eerste netwerk voldoende; Zigbee2MQTT hoef je hiervoor niet te leren.

8. Maak de installatie betrouwbaar
Stel automatische back-ups in met minstens één externe kopie. Reserveer eventueel een vast DHCP-adres in de router. Voeg apparaten geleidelijk toe, zodat problemen goed te herleiden zijn. Verander een Zigbee-kanaal pas bij aantoonbare storing; schakel veiligheid of basisfunctionaliteit niet uit voor gemak.

Als iets niet werkt
- Geen pagina: zoek het IP-adres op in de router en probeer
http://<IP-adres-van-de-Pi>/. Werkt dat niet, probeerhttp://<IP-adres-van-de-Pi>:8123/; controleer Ethernet, DHCP en zo nodig de console. - Pi start niet: controleer voeding, microSD en koeling; flash de kaart opnieuw of probeer een andere kaart.
- Zigbee valt weg: vergroot de afstand tussen radio en Pi/SSD/wifi, gebruik USB 2.0 en verbeter de mesh.
- SSD verschijnt niet: controleer kabel, adapter, voeding en capaciteit van de doel-disk.
- Home Assistant voelt traag: controleer opslag, database en historie; een SSD/NVMe-data-disk kan vooral bij historie en apps helpen.
- Na een update problemen: herstel vanaf de externe back-up.
Drie logische opstellingen
Zo goedkoop mogelijk beginnen: Pi 4 met 2 of 4 GB, goede 15 W USB-C-voeding, 64 GB A2-microSD, eenvoudige case/heatsinks en Ethernet. Zigbee kan later. Dit is geschikt om Home Assistant te leren, maar de microSD maakt externe back-ups extra belangrijk.
Een nieuw systeem opbouwen: Pi 5 met 4 GB, officiële of kwalitatieve 27 W USB-C-voeding, actieve koeling, 32 of 64 GB A2-microSD als bootmedium, 128–256 GB NVMe via M.2 HAT+ of SSD als data-disk, Gigabit Ethernet en een vrij geplaatste Connect ZBT-2 voor Zigbee.
Een bestaande Pi 4 behouden: een Pi 4 met 4 GB en goede SSD blijft bruikbaar. Besteed geld liever aan betrouwbare opslag, voeding, back-ups en een goede Zigbee-coördinator dan aan een onnodige vervanging.
Officiële documentatie
- Home Assistant: Raspberry Pi-installatie
- Home Assistant: externe data-disk
- Home Assistant: Zigbee Home Automation
- Home Assistant Connect ZBT-2
- Raspberry Pi-documentatie
- Home Assistant: installatievormen
- Home Assistant: onboarding
- Home Assistant: Pi 5-ondersteuning en NVMe
- Raspberry Pi 5
- Raspberry Pi M.2 HAT+
De genoemde documentatie is gecontroleerd op 26 september 2026. Menu’s kunnen in latere Home Assistant-versies veranderen.
